Bạn sẽ truyền lại điều gì cho con?

Người ta thường nói: “Con nhà tông, không giống lông cũng giống cánh.” Khi nhìn một đứa trẻ có nét mặt giống cha mẹ, cách nói chuyện giống cha mẹ, đôi khi chúng ta dễ nghĩ rằng đó là kết quả của gen di truyền. Quả thật, con cái nhận từ cha mẹ rất nhiều đặc điểm về ngoại hình, thể chất và một phần năng lực bẩm sinh. Nhưng có một thứ còn âm thầm đi theo con lâu hơn cả những điều nhìn thấy bằng mắt: đó là cách sống của cha mẹ.

Một đứa trẻ không chỉ lớn lên bằng những gì cha mẹ dạy. Con còn lớn lên bằng những gì con nhìn thấy mỗi ngày.

Con nhìn cách cha mẹ nói chuyện với nhau để học cách đối xử với người mình yêu thương. Con nhìn cách cha mẹ phản ứng khi gặp khó khăn để học cách đối diện với cuộc sống. Con nhìn cách cha mẹ giữ lời hứa, xin lỗi, cảm ơn, đối xử với ông bà, sử dụng tiền bạc, ăn uống, làm việc và giúp đỡ người khác để dần hình thành trong mình một câu trả lời cho câu hỏi: “Một người nên sống như thế nào?”

Vì vậy, có những điều cha mẹ không hề có ý định “dạy” con, nhưng con vẫn học được. Thói quen của cha mẹ trở thành bài học của con. Giá trị cha mẹ coi trọng trở thành điều con ghi nhớ. Cách cha mẹ sống hôm nay có thể trở thành cách con sống ngày mai.

Di sản lớn nhất không nhất thiết nằm trong tài khoản ngân hàng

Khi nhắc đến di sản, chúng ta thường nghĩ đến một căn nhà, một khoản tiền, tài sản hay những thứ có thể nhìn thấy và trao lại cho con. Cha mẹ nào cũng mong con mình sau này có cuộc sống đủ đầy, không phải vất vả như thế hệ trước.

Điều đó hoàn toàn đáng quý.

Nhưng đôi khi, điều con cần nhất không phải là cha mẹ để lại cho mình bao nhiêu, mà là cha mẹ đã giúp mình trở thành một người như thế nào trước khi trao cho mình những thứ ấy.

Một đứa trẻ có thể được trao rất nhiều vật chất nhưng lại không biết trân trọng, không biết tự chịu trách nhiệm hoặc không đủ bản lĩnh để sử dụng chúng đúng cách. Ngược lại, một đứa trẻ được nuôi dưỡng trong lòng tự trọng, sự tử tế, tinh thần trách nhiệm và khả năng tự lập có thể từng bước tạo dựng cuộc sống của riêng mình, ngay cả khi điểm xuất phát không quá thuận lợi.

Bởi vậy, nếu cha mẹ muốn để lại cho con một “tài sản” thật sự bền vững, hãy nghĩ đến việc trao cho con trí tuệ để lựa chọn, bản lĩnh để vượt qua, lòng tử tế để không đánh mất mình và một hệ giá trị đủ vững vàng để biết điều gì là đúng.

Tiền bạc có thể được sử dụng hết. Một món đồ có thể hư hỏng. Một căn nhà có thể đổi chủ. Nhưng những điều tốt đẹp đã trở thành một phần trong nhân cách của con sẽ đi theo con rất lâu.

Gia đình cũng có một “nền văn hóa” riêng

Mỗi gia đình đều đang tạo ra một nền văn hóa của chính mình, dù có nhận ra điều đó hay không.

Đó có thể là thói quen cả nhà ăn cùng nhau, là việc ai về nhà cũng chào mọi người, là cuối tuần cùng nhau nấu một bữa cơm, là trước khi ngủ cha mẹ dành vài phút nghe con kể chuyện, hay đơn giản là khi có người mắc lỗi, cả nhà lựa chọn nói chuyện thay vì chì chiết.

Những việc tưởng như rất nhỏ ấy, khi được lặp lại đủ lâu, sẽ trở thành nề nếp. Nề nếp được duy trì qua nhiều năm sẽ trở thành văn hóa gia đình. Và văn hóa ấy âm thầm tạo nên cảm giác: “Nhà mình là như thế.”

Một đứa trẻ lớn lên trong gia đình mà mọi người biết nói “cảm ơn”, “xin lỗi”, “con có ổn không?”, “bố mẹ có thể giúp gì cho con?” sẽ dần hiểu rằng yêu thương không chỉ nằm trong suy nghĩ mà còn được thể hiện bằng hành động.

Một đứa trẻ thường xuyên nhìn thấy cha mẹ đọc sách sẽ hiểu rằng học hỏi là một phần tự nhiên của cuộc sống, thay vì chỉ nghe cha mẹ nhắc: “Con phải học đi!”

Một đứa trẻ nhìn thấy cha mẹ giữ lời, biết nhận sai và tôn trọng người khác sẽ có một hình mẫu sống rõ ràng hơn rất nhiều so với hàng trăm lời giáo huấn.

Đừng chỉ giữ lại những gì gia đình mình từng có

Khi hai người trở thành cha mẹ, họ cũng mang theo những gì mình đã được học từ gia đình gốc.

Có người lớn lên trong một gia đình rất tình cảm. Có người quen với việc mọi người ít nói nhưng luôn âm thầm chăm sóc nhau. Có gia đình coi trọng thành tích, có gia đình coi trọng sự tự lập. Có những điều rất đẹp cần được tiếp tục, nhưng cũng có những thói quen từng khiến mình tổn thương mà thế hệ sau không nhất thiết phải lặp lại.

Vì thế, xây dựng văn hóa gia đình mới không có nghĩa là phủ nhận gia đình mình đã sinh ra.

Đó là khả năng bình tĩnh nhìn lại và tự hỏi:

“Điều gì trong gia đình mình đáng được giữ lại?”

“Điều gì đã từng khiến mình tổn thương và không muốn con phải trải qua?”

“Gia đình mình muốn trở thành nơi như thế nào đối với các con?”

Khi cha mẹ đủ tỉnh táo để lựa chọn, gia đình sẽ không chỉ truyền lại một lối sống cũ, mà có thể trao cho thế hệ sau một phiên bản tốt đẹp hơn.

Những điều nhỏ bé có thể trở thành truyền thống lớn

Không cần phải có một gia đình hoàn hảo mới tạo được truyền thống tốt đẹp.

Có thể bắt đầu từ một bữa cơm mà mọi người cùng ngồi xuống và thật sự nói chuyện với nhau.

Có thể là một buổi tối mỗi tuần để cả nhà cùng đi dạo, chơi một trò chơi, đọc sách hoặc đơn giản là kể cho nhau nghe một điều vui và một điều chưa vui trong tuần.

Có thể là thói quen chào nhau khi về nhà, hỏi thăm khi ai đó mệt, cùng nhau dọn dẹp, cùng làm một việc tốt cho người khác hoặc dành thời gian lắng nghe con mà không cầm điện thoại.

Những điều ấy chẳng có gì lớn lao.

Nhưng một đứa trẻ có thể nhớ rất lâu cảm giác mỗi khi mình gặp chuyện, gia đình luôn có người lắng nghe. Có thể nhiều năm sau, khi đã trưởng thành và có gia đình riêng, con vẫn giữ thói quen gọi điện hỏi thăm cha mẹ, ngồi ăn cùng người thân hoặc kiên nhẫn lắng nghe con mình.

Đó chính là lúc một nếp nhà được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Cha mẹ không cần hoàn hảo, chỉ cần nhất quán

Điều khó nhất khi xây dựng một gia đình hạnh phúc không phải là nghĩ ra thật nhiều nguyên tắc. Điều khó hơn là sống đúng với những điều mình muốn con học.

Cha mẹ muốn con biết xin lỗi, hãy để con nhìn thấy cha mẹ biết nhận sai.

Cha mẹ muốn con tử tế, hãy để con nhìn thấy cách mình đối xử tử tế với người khác.

Cha mẹ muốn con có trách nhiệm, hãy để con nhìn thấy mình nghiêm túc với lời hứa.

Cha mẹ muốn con biết yêu thương, đừng chỉ nói về tình yêu thương, hãy sống nó trong những việc rất bình thường mỗi ngày.

Bởi trẻ em có thể quên một bài giảng dài, nhưng rất khó quên cách cha mẹ đã sống trước mắt mình.

Sau cùng, bạn muốn con nhớ gì về gia đình mình?

Có lẽ đến một ngày, con sẽ không còn nhớ chính xác cha mẹ đã mua cho mình bao nhiêu món đồ, đã cho mình bao nhiêu tiền hay đã từng đưa mình đi bao nhiêu nơi.

Nhưng con có thể nhớ cảm giác khi trở về nhà.

Con có thể nhớ rằng mình từng được lắng nghe.

Rằng khi mắc lỗi, mình được hướng dẫn để sửa sai, chứ không bị coi thường.

Rằng khi thất bại, gia đình không quay lưng.

Rằng trong căn nhà ấy, mọi người biết cảm ơn, biết xin lỗi, biết quan tâm và biết cùng nhau vượt qua những lúc khó khăn.

Đó có thể chính là di sản quý giá nhất mà cha mẹ để lại.

Không phải một gia đình không có mâu thuẫn, mà là một gia đình biết yêu thương, sửa chữa và cùng nhau trưởng thành.

Không phải một đứa trẻ được trao tất cả mọi thứ, mà là một đứa trẻ được trao nền tảng để tự xây dựng cuộc đời mình.

Và rồi một ngày, khi con lớn lên, những điều cha mẹ từng làm rất nhỏ bé hôm nay có thể xuất hiện trong chính cách con sống, cách con yêu thương và cách con xây dựng gia đình của mình.

Cha mẹ đang truyền lại cho con điều gì mỗi ngày?

Có thể câu trả lời không nằm ở những điều chúng ta nói với con, mà nằm trong chính cuộc sống mà con đang nhìn thấy từ cha mẹ.